Étapes:121, juli 2005

Recensie Vanina Pinter & Etienne Hervy

Ki-ki-ri-ki Tous les Soirs

Dankzij de interpretatie van Harmen Liemburg van de oude affiches van Dutailly-collectie lijkt het kleine zaaltje van de gemeenteraad ineens een heel plastische en sensuele omgeving. Deze grafisch ontwerper uit Nederland heeft met zijn objecten en decors een geheel eigen wereld gecreëerd, die de toeschouwer het idee geeft een theaterdecor binnen te lopen dat nog in aanbouw is. Het witte, bovennatuurlijke en onwerkelijke licht zorgt voor een magische sfeer die doet denken aan de grootse en befaamde voorstellingen van weleer (met een knipoog naar de ‘Fée Électricité’ van Dufy en het begin van de filmkunst).

De Nederlandse ontwerper heeft zijn blik gericht op zes theateraffiches uit het einde van de negentiende eeuw, met eerbied voor hun fin de siècle geest en toekomstgerichte optimisme, maar ook met oog voor een meer somber getoonzette realiteit en het voor elke eeuwwisseling kenmerkende bijgeloof. Deze affiches, bevestigd aan een kamerscherm, trekken minder de aandacht dan een verzameling fabuloserieën , of het moet hun exotische uitstraling zijn die de blik van de kijker trekt. Uit de keuze van Liemburg komt de aantrekkingskracht die Japan aan het eind van de negentiende eeuw uitstraalt goed naar voren: de affiches vertonen een mengeling van kenmerken die zowel doen denken aan de art nouveau als aan Japans design. Harmen Liemburg heeft het idioom van deze affiches overgenomen (in personages, landschappen, gelaatsuitdrukking, typografie en figuurtjes) en zich laten inspireren door hun formele aanpak in de duidelijke zwarte omlijning en het spel met licht en donker. De typerende elementen die hij her en der uit affiches overneemt, verkrijgen zo als schaduwbeelden een generieke waarde. Het worden fresco’s die – ergens tussen Baudelaire en Jules Verne – de vaak onwezenlijke verbeeldingswereld en tijdgeest van de periode weergeven. Zijn objecten van transparant papier (kamerschermen en achtergronddoeken die aan kakemono’s doen denken) laten het licht passeren als zijdepapier en werpen fascinerende schaduwen in een Chinese sfeer.

Een andere dimensie van deze installatie is dat Harmen Liemburg de wetten van behoud en behoudendheid naast zich neerlegt. Hij reproduceert patronen uit affiches met groen of blauw, kleur op kleur, op stukken stof die zijn opeengehoopt in de vorm van een piramide en stelt de toeschouwer aldus in symbolische zin in staat de veelal ontoegankelijke werken aan te raken. In een andere installatie kunnen de bezoekers de collectie op CD-Rom bekijken. Zo snijdt het mes aan twee kanten: de vele kwetsbare stukken uit de collectie blijven onaangetast, terwijl ze opnieuw onder de aandacht worden gebracht van het hedendaagse publiek.

De in 1966 geboren Harmen Liemburg was kartograaf alvorens hij besloot vormgever te worden, aanvankelijk samen met Richard Niessen in de groep Golden Masters (é: 82). In 2002 ging hij alleen verder en ontwikkelde hij een originele scenografie, waarmee hij liet zien dat vormgevers een belangrijke bijdrage kunnen geven aan de museumgeschiedenis. Liemburg benadert deze historische collectie door middel van een formele analyse en laat zich vervolgens inspireren tot een mengelmoes van historische, empirische en fantastische ideeën.

1) De Fabuloserie, museum van buitenzinnige Raw Art, in Dicy in het departement Yonne (www.fabuloserie.com).

Vertaling: Metamorfose vertalingen